×

Điều lệ công ty

by

Điều lệ công ty

Định nghĩa

Điều lệ công ty là một văn bản pháp lý nội bộ, được xem như bản “hiến pháp” của doanh nghiệp, quy định về tổ chức, hoạt động, quyền và nghĩa vụ của các thành viên, cổ đông, cũng như cơ cấu quản lý và các vấn đề quan trọng khác của công ty. Điều lệ được các sáng lập viên, thành viên hoặc cổ đông thỏa thuận, thông qua và phải được đăng ký với cơ quan đăng ký kinh doanh.

Cơ sở pháp lý

Các quy định về điều lệ công ty được quy định chủ yếu trong Luật Doanh nghiệp hiện hành và các văn bản hướng dẫn thi hành:

  • Luật Doanh nghiệp số 59/2020/QH14 (có hiệu lực từ ngày 01/01/2021):
    • Điều 24: Quy định chung về điều lệ công ty.
    • Điều 25: Nội dung chủ yếu của điều lệ công ty.
    • Điều 79: Điều lệ trách nhiệm hữu hạn một thành viên">công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên.
    • Điều 111: Điều lệ công ty cổ phần.
    • Điều 120: Điều lệ công ty trách nhiệm hữu hạn hai thành viên trở lên.
    • Các điều khoản khác liên quan đến quyền, nghĩa vụ của thành viên, cổ đông, cơ cấu tổ chức quản lý của từng loại hình doanh nghiệp.
  • Nghị định số 01/2021/NĐ-CP ngày 04/01/2021 của Chính phủ về đăng ký doanh nghiệp:
    • Điều 23, Điều 24: Quy định về hồ sơ đăng ký doanh nghiệp, trong đó có yêu cầu về điều lệ công ty.

Phân tích chi tiết

Điều lệ công ty đóng vai trò nền tảng trong việc thiết lập và duy trì hoạt động của một doanh nghiệp. Dưới đây là các khía cạnh phân tích chi tiết:

  • Vai trò và tầm quan trọng:
    • Hiến pháp nội bộ: Điều lệ là văn bản pháp lý cao nhất trong nội bộ công ty, là cơ sở để giải quyết các tranh chấp phát sinh giữa các thành viên, cổ đông hoặc giữa thành viên/cổ đông với công ty.
    • Cơ sở pháp lý cho hoạt động: Mọi hoạt động của công ty, từ quản lý, điều hành đến phân chia lợi nhuận, xử lý vi phạm đều phải tuân thủ các quy định trong điều lệ.
    • Bảo vệ quyền và lợi ích: Điều lệ quy định rõ ràng quyền và nghĩa vụ của từng thành viên, cổ đông, giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp của họ và đảm bảo sự công bằng.
    • Minh bạch hóa quản trị: Một điều lệ rõ ràng giúp minh bạch hóa cơ cấu tổ chức, quy trình ra quyết định và trách nhiệm của từng cá nhân, bộ phận.
  • Nội dung bắt buộc của Điều lệ công ty (theo Điều 25 Luật Doanh nghiệp 2020):
    • Tên, địa chỉ trụ sở chính của công ty; tên, địa chỉ chi nhánh, văn phòng đại diện (nếu có).
    • Ngành, nghề kinh doanh.
    • Vốn điều lệ; tổng số cổ phần, loại cổ phần và mệnh giá từng loại cổ phần đối với công ty cổ phần.
    • Họ, tên, địa chỉ liên lạc, quốc tịch của thành viên hợp danh đối với công ty hợp danh; của chủ sở hữu công ty, thành viên đối với công ty trách nhiệm hữu hạn; của cổ đông sáng lập đối với công ty cổ phần.
    • Phần vốn góp và giá trị vốn góp của mỗi thành viên đối với công ty trách nhiệm hữu hạn và công ty hợp danh; số cổ phần, loại cổ phần, mệnh giá từng loại cổ phần của từng cổ đông sáng lập đối với công ty cổ phần.
    • Quyền và nghĩa vụ của thành viên, cổ đông.
    • Cơ cấu tổ chức quản lý công ty.
    • Người đại diện theo pháp luật của công ty.
    • Thể thức thông qua quyết định của công ty; nguyên tắc giải quyết tranh chấp nội bộ.
    • Căn cứ và phương pháp xác định thù lao, tiền lương, thưởng của người quản lý và kiểm soát viên.
    • Trường hợp thành viên, cổ đông có quyền yêu cầu công ty mua lại phần vốn góp hoặc cổ phần.
    • Nguyên tắc phân chia lợi nhuận sau thuế và xử lý lỗ trong kinh doanh.
    • Các trường hợp giải thể, trình tự giải thể và thủ tục thanh lý tài sản công ty.
    • Thể thức sửa đổi, bổ sung Điều lệ công ty.
    • Cam kết của người sáng lập về việc chịu trách nhiệm cá nhân đối với tính trung thực, chính xác của nội dung Điều lệ.
    • Họ, tên, chữ ký của thành viên hợp danh đối với công ty hợp danh; của người đại diện theo pháp luật của chủ sở hữu công ty hoặc của thành viên đối với công ty trách nhiệm hữu hạn; của người đại diện theo pháp luật của cổ đông sáng lập đối với công ty cổ phần.
  • Sửa đổi, bổ sung Điều lệ: Điều lệ có thể được sửa đổi, bổ sung theo quy định của pháp luật và chính điều lệ đó. Việc sửa đổi thường yêu cầu một tỷ lệ biểu quyết nhất định của thành viên hoặc cổ đông và phải được đăng ký lại với cơ quan đăng ký kinh doanh.
  • Tính pháp lý và hiệu lực: Điều lệ công ty có hiệu lực kể từ ngày được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp. Mọi hoạt động của công ty phải tuân thủ điều lệ, và điều lệ không được trái với quy định của pháp luật.

Ví dụ thực tiễn

Điều lệ công ty thường là căn cứ quan trọng để giải quyết các tranh chấp nội bộ liên quan đến quyền và nghĩa vụ của các thành viên, cổ đông. Ví dụ, trong vụ việc tranh chấp tại Công ty Cổ phần Đầu tư và Phát triển Đô thị Sông Đà (SUD), các cổ đông đã có những bất đồng sâu sắc về việc triệu tập đại hội đồng cổ đông, thay đổi cơ cấu quản lý và các quyết định kinh doanh quan trọng. Theo VnExpress, những tranh chấp này thường xoay quanh việc giải thích và áp dụng các quy định trong điều lệ công ty về quyền biểu quyết, tỷ lệ tham gia, và thẩm quyền của các cơ quan quản lý. Một điều lệ được soạn thảo không rõ ràng hoặc thiếu chặt chẽ có thể dẫn đến những bế tắc kéo dài, ảnh hưởng nghiêm trọng đến hoạt động kinh doanh và uy tín của doanh nghiệp.

Khuyến nghị pháp lý

Để đảm bảo hoạt động ổn định và phát triển bền vững của doanh nghiệp, việc xây dựng và quản lý điều lệ công ty cần được đặc biệt chú trọng:

  • Soạn thảo kỹ lưỡng: Ngay từ khi thành lập, doanh nghiệp cần đầu tư thời gian và nguồn lực để soạn thảo một điều lệ công ty chi tiết, rõ ràng, bao quát đầy đủ các khía cạnh hoạt động và dự phòng các tình huống có thể phát sinh. Việc này giúp hạn chế tối đa các tranh chấp nội bộ trong tương lai.
  • Tuân thủ pháp luật: Điều lệ phải luôn tuân thủ các quy định của pháp luật hiện hành. Doanh nghiệp cần thường xuyên rà soát và cập nhật điều lệ khi có sự thay đổi về luật pháp hoặc cơ cấu tổ chức, hoạt động của công ty.
  • Tham vấn chuyên gia: Theo nhận định của các chuyên gia pháp lý tại Phan Law Vietnam, việc tham vấn luật sư chuyên nghiệp trong quá trình soạn thảo, sửa đổi điều lệ là vô cùng cần thiết. Luật sư có thể giúp doanh nghiệp nhận diện các rủi ro pháp lý tiềm ẩn, đưa ra các điều khoản phù hợp với đặc thù kinh doanh và đảm bảo tính chặt chẽ, khả thi của điều lệ.
  • Lưu trữ và phổ biến: Điều lệ công ty cần được lưu trữ cẩn thận và phổ biến rộng rãi đến tất cả các thành viên, cổ đông, người quản lý để mọi người nắm rõ quyền và nghĩa vụ của mình, từ đó nâng cao ý thức tuân thủ.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Điều lệ công ty có bắt buộc không?

Có, điều lệ công ty là một trong những tài liệu bắt buộc phải có trong hồ sơ đăng ký thành lập doanh nghiệp và là văn bản pháp lý nền tảng cho mọi hoạt động của công ty.

Điều lệ công ty có thể sửa đổi được không?

Có, điều lệ công ty có thể được sửa đổi, bổ sung khi có sự thay đổi về pháp luật, cơ cấu tổ chức, hoạt động của công ty hoặc theo thỏa thuận của các thành viên/cổ đông. Việc sửa đổi phải tuân thủ quy định của pháp luật và chính điều lệ hiện hành.

Nếu điều lệ công ty mâu thuẫn với pháp luật thì sao?

Trong trường hợp điều lệ công ty có quy định mâu thuẫn với pháp luật, quy định của pháp luật sẽ được ưu tiên áp dụng. Điều lệ phải luôn phù hợp và không được trái với các quy định của pháp luật.

Ai có quyền ban hành/sửa đổi điều lệ công ty?

Quyền ban hành điều lệ thuộc về các sáng lập viên, thành viên hoặc cổ đông khi thành lập công ty. Quyền sửa đổi điều lệ thuộc về Đại hội đồng cổ đông (đối với công ty cổ phần) hoặc Hội đồng thành viên (đối với công ty TNHH hai thành viên trở lên), hoặc chủ sở hữu công ty (đối với công ty TNHH một thành viên) theo tỷ lệ biểu quyết quy định trong luật và điều lệ.

Điều lệ công ty có cần công chứng không?

Pháp luật Việt Nam hiện hành không bắt buộc điều lệ công ty phải được công chứng. Tuy nhiên, điều lệ phải có chữ ký của người đại diện theo pháp luật của công ty và các thành viên/cổ đông sáng lập theo quy định của Luật Doanh nghiệp.