Trách nhiệm pháp lý của influencer

Cập nhật: 2/4/2026

Truyền thông số phát triển mạnh mẽ, các influencer đóng vai trò quan trọng trong việc định hình xu hướng và thúc đẩy hành vi tiêu dùng. Tuy nhiên, cùng với sự ảnh hưởng đó là những trách nhiệm pháp lý nghiêm ngặt mà họ phải đối mặt khi hoạt động trên các nền tảng số.

Định nghĩa

Trách nhiệm pháp lý của influencer là tổng hợp các nghĩa vụ mà người có ảnh hưởng phải gánh chịu theo quy định của pháp luật khi thực hiện các hoạt động quảng cáo, truyền thông hoặc chia sẻ nội dung trên không gian mạng. Trách nhiệm này phát sinh khi hành vi của influencer gây ra thiệt hại, vi phạm quy định về quảng cáo, sở hữu trí tuệ, hoặc các quy định khác, dẫn đến việc bị xử phạt hành chính, bồi thường dân sự, hoặc thậm chí truy cứu trách nhiệm hình sự.

Cơ sở pháp lý

Trách nhiệm pháp lý của influencer tại Việt Nam được quy định rõ ràng trong nhiều văn bản pháp luật hiện hành. Các quy định này nhằm đảm bảo tính minh bạch, công bằng và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng cũng như cộng đồng.

• Luật Quảng cáo 2012 (sửa đổi, bổ sung 2018): Quy định về các hành vi bị cấm trong hoạt động quảng cáo, yêu cầu về tính chính xác, trung thực của thông tin quảng cáo. Điều 8 và Điều 9 của Luật này là cơ sở quan trọng để xác định trách nhiệm của người quảng cáo, trong đó có influencer.
• Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 (có hiệu lực từ 01/7/2024): Đặt ra các quy định cụ thể về trách nhiệm của tổ chức, cá nhân kinh doanh, trong đó bao gồm cả những người có vai trò giới thiệu, quảng bá sản phẩm, dịch vụ. Luật này tăng cường bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trước các thông tin sai lệch.
• Bộ luật Dân sự 2015: Quy định về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng">bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng">trách nhiệm bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng (Điều 584) khi hành vi của influencer gây thiệt hại cho cá nhân, tổ chức khác. Đây là cơ sở để giải quyết các tranh chấp về quyền lợi bị ảnh hưởng.
• Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (sửa đổi, bổ sung 2022): Quy định về quyền tác giả, quyền liên quan, nhãn hiệu và các hành vi quyền sở hữu trí tuệ">xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Influencer có thể phải chịu trách nhiệm nếu sử dụng trái phép các tác phẩm, hình ảnh, âm thanh có bản quyền.
• Luật An ninh mạng 2018: Đề cập đến các hành vi bị nghiêm cấm trên không gian mạng, bao gồm việc đăng tải thông tin sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm danh dự, uy tín. Điều 16 của Luật này là căn cứ để xử lý các vi phạm liên quan đến nội dung.
• Nghị định 15/2020/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 14/2022/NĐ-CP): Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, công nghệ thông tin và giao dịch điện tử. Nghị định này áp dụng cho các hành vi vi phạm quy định về thông tin trên mạng.
• Nghị định 98/2020/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 17/2022/NĐ-CP): Quy định xử phạt vi phạm hành chính trong hoạt động thương mại, sản xuất, buôn bán hàng giả, hàng cấm và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Các hành vi quảng cáo sai sự thật, gây nhầm lẫn sẽ bị xử lý theo Nghị định này.

Phân tích chi tiết

Trách nhiệm pháp lý của influencer được phân loại thành nhiều hình thức, tùy thuộc vào tính chất và mức độ vi phạm. Việc hiểu rõ từng loại trách nhiệm giúp influencer và các bên liên quan tuân thủ pháp luật một cách hiệu quả.

• Trách nhiệm dân sự:
  • Influencer phải bồi thường thiệt hại nếu thông tin, hình ảnh hoặc hành động của họ gây ra tổn thất về vật chất hoặc tinh thần cho cá nhân, tổ chức. Điều này bao gồm thiệt hại do quảng cáo sai sự thật, vi phạm hợp đồng hợp tác hoặc xâm phạm quyền riêng tư.
  • Ví dụ, nếu một influencer quảng bá sản phẩm kém chất lượng và người tiêu dùng mua phải, gây thiệt hại sức khỏe, influencer có thể bị yêu cầu bồi thường.
• Trách nhiệm hành chính:
  • Phát sinh khi influencer vi phạm các quy định về quảng cáo, cạnh tranh không lành mạnh, hoặc các quy định về thông tin trên mạng. Các hình phạt có thể bao gồm cảnh cáo, phạt tiền hoặc buộc gỡ bỏ nội dung vi phạm.
  • Các hành vi như quảng cáo sản phẩm không đúng sự thật, quảng cáo thực phẩm chức năng gây hiểu lầm là thuốc chữa bệnh, hoặc đăng tải nội dung phản cảm đều có thể bị xử phạt hành chính.
• Trách nhiệm hình sự:
  • Đây là mức độ trách nhiệm nghiêm trọng nhất, áp dụng khi hành vi của influencer cấu thành tội phạm theo quy định của Bộ luật Hình sự. Các tội danh có thể bao gồm lừa đảo chiếm đoạt tài sản, vu khống, đưa hoặc sử dụng trái phép thông tin mạng máy tính, mạng viễn thông.
  • Ví dụ, nếu influencer cố tình quảng bá một hình thức lừa đảo tài chính hoặc lan truyền thông tin sai lệch nghiêm trọng gây hậu quả nặng nề, họ có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.
• Trách nhiệm về sở hữu trí tuệ:
  • Influencer có thể bị xử lý nếu sử dụng trái phép hình ảnh, video, âm thanh, tác phẩm nghệ thuật hoặc các nội dung có bản quyền mà không có sự cho phép của chủ sở hữu. Điều này bao gồm cả việc đạo nhái ý tưởng hoặc nội dung.
  • Việc vi phạm có thể dẫn đến việc bị yêu cầu ngừng sử dụng, bồi thường thiệt hại và thậm chí là xử phạt hành chính.

Ví dụ thực tiễn

Trong thực tiễn, đã có nhiều trường hợp influencer tại Việt Nam phải đối mặt với các trách nhiệm pháp lý do những hành vi vi phạm của mình.

Điển hình, vào tháng 5/2022, Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty TNHH Ong Tam Đảo do đã sử dụng hình ảnh của nhiều người nổi tiếng, trong đó có diễn viên Ốc Thanh Vân, MC Quyền Linh, để quảng cáo sản phẩm thực phẩm chức năng có công dụng như thuốc chữa bệnh. Mặc dù các nghệ sĩ này không phải là đối tượng bị xử phạt trực tiếp, nhưng sự việc đã gây ra làn sóng tranh cãi lớn về trách nhiệm của người nổi tiếng khi quảng bá sản phẩm, đồng thời cảnh báo về việc các nhãn hàng lợi dụng uy tín của họ để quảng cáo sai sự thật.

Một ví dụ khác liên quan đến nội dung, vào tháng 10/2022, TikToker Nờ Ô Nô đã bị Sở Thông tin và Truyền thông TP.HCM xử phạt 7,5 triệu đồng vì hành vi cung cấp, chia sẻ thông tin cổ súy hủ tục, mê tín, dị đoan, nội dung phản cảm, gây ảnh hưởng xấu đến thuần phong mỹ tục của dân tộc. Kênh TikTok của người này cũng bị đình chỉ hoạt động vĩnh viễn.

Khuyến nghị pháp lý

Để tránh các rủi ro pháp lý và xây dựng hình ảnh chuyên nghiệp, các influencer cần tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc và quy định của pháp luật. Việc chủ động tìm hiểu và áp dụng các biện pháp phòng ngừa là vô cùng cần thiết.

• Thẩm định sản phẩm/dịch vụ kỹ lưỡng: Trước khi quảng bá bất kỳ sản phẩm hoặc dịch vụ nào, influencer cần tìm hiểu rõ về nguồn gốc, chất lượng và các giấy tờ pháp lý liên quan. Tránh quảng cáo các sản phẩm không rõ ràng, không có giấy phép hoặc có dấu hiệu lừa đảo.
• Minh bạch thông tin quảng cáo: Luôn công khai việc nội dung là quảng cáo và không đưa ra các tuyên bố sai sự thật, phóng đại công dụng sản phẩm.
• Tuân thủ quy định về sở hữu trí tuệ: Đảm bảo rằng tất cả hình ảnh, âm thanh, video và nội dung được sử dụng trong các bài đăng đều có bản quyền hợp pháp hoặc đã được cấp phép sử dụng. Tránh sao chép hoặc sử dụng trái phép nội dung của người khác.
• Kiểm soát nội dung cá nhân: Tránh đăng tải các nội dung vi phạm pháp luật, thuần phong mỹ tục, hoặc có tính chất xúc phạm, vu khống, xuyên tạc.
• Tìm hiểu và ký kết hợp đồng rõ ràng: Khi làm việc với nhãn hàng, influencer cần đọc kỹ và hiểu rõ các điều khoản trong hợp đồng, đặc biệt là các điều khoản về trách nhiệm, phạm vi quảng cáo và quyền sở hữu nội dung.
• Cập nhật kiến thức pháp luật: Pháp luật về không gian mạng và quảng cáo luôn có sự thay đổi. Influencer cần chủ động cập nhật các quy định mới nhất để điều chỉnh hành vi và hoạt động của mình kịp thời.

FAQ

• Influencer có phải chịu trách nhiệm nếu nhãn hàng cung cấp thông tin sai sự thật không?
  Có. Mặc dù nhãn hàng là bên cung cấp thông tin, influencer với vai trò người quảng cáo có trách nhiệm kiểm tra tính xác thực của thông tin.
• Trách nhiệm pháp lý của influencer có khác gì so với người nổi tiếng truyền thống không?
  Về bản chất trách nhiệm pháp lý là giống nhau nếu họ cùng thực hiện hành vi quảng cáo. Tuy nhiên, influencer thường hoạt động trên các nền tảng số và có khả năng tương tác trực tiếp hơn, điều này có thể làm tăng mức độ ảnh hưởng và rủi ro pháp lý nếu nội dung không được kiểm soát chặt chẽ.
• Làm thế nào để influencer bảo vệ mình khỏi các rủi ro pháp lý khi hợp tác với nhãn hàng?
  Để tự bảo vệ, influencer nên yêu cầu nhãn hàng cung cấp đầy đủ giấy tờ pháp lý của sản phẩm, kiểm tra kỹ lưỡng sản phẩm trước khi quảng cáo, yêu cầu các điều khoản rõ ràng trong hợp đồng về trách nhiệm và quyền lợi, và cân nhắc tìm kiếm tư vấn pháp lý trước khi ký kết các thỏa thuận quan trọng.