Tội cưỡng đoạt tài sản

Cập nhật: 2/4/2026

Định nghĩa

Tội cưỡng đoạt tài sản là hành vi của một người dùng thủ đoạn uy hiếp tinh thần hoặc dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực ngay tức khắc, hoặc các thủ đoạn khác làm cho người bị hại lâm vào tình trạng không thể chống cự được, nhằm chiếm đoạt tài sản. Hành vi này trực tiếp xâm phạm đến quyền sở hữu tài sản của công dân, đồng thời tác động tiêu cực đến an ninh trật tự xã hội, gây hoang mang lo sợ trong cộng đồng.

Khác với tội cướp tài sản, trong tội cưỡng đoạt tài sản, hành vi uy hiếp thường không diễn ra một cách công khai, trực diện và quyết liệt đến mức làm người bị hại mất hoàn toàn khả năng kháng cự ngay lập tức. Thay vào đó, người phạm tội có thể dùng lời nói đe dọa, uy hiếp tinh thần hoặc tạo ra tình thế buộc nạn nhân phải giao tài sản sau một khoảng thời gian nhất định.

Cơ sở pháp lý

Tội cưỡng đoạt tài sản được quy định cụ thể và chi tiết trong Bộ luật Hình sự hiện hành của Việt Nam. Đây là nền tảng pháp lý quan trọng để xác định hành vi phạm tội và áp dụng các chế tài tương ứng.

• Điều 170 Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13 ngày 27/11/2015, có hiệu lực từ ngày 01/01/2018, được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 12/2017/QH14 ngày 20/6/2017 (sau đây gọi tắt là Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi 2017).
• Nghị quyết số 03/2020/NQ-HĐTP ngày 30/12/2020 của Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao hướng dẫn áp dụng một số quy định của Bộ luật Hình sự trong xét xử tội phạm liên quan đến tài sản, dù không trực tiếp về cưỡng đoạt nhưng có các nguyên tắc chung về xác định giá trị tài sản và các tình tiết liên quan.

Phân tích chi tiết

Để xác định một hành vi có cấu thành tội cưỡng đoạt tài sản hay không, cần phân tích kỹ lưỡng các cấu thành tội phạm">yếu tố cấu thành tội phạm theo quy định của pháp luật hình sự Việt Nam. Việc hiểu rõ các yếu tố này giúp cơ quan chức năng và người dân nhận diện đúng bản chất của hành vi phạm tội.

• Khách thể của tội phạm

  Khách thể trực tiếp của tội cưỡng đoạt tài sản là quyền sở hữu tài sản của Nhà nước, tổ chức hoặc cá nhân, được pháp luật bảo vệ. Bên cạnh đó, tội phạm này còn xâm phạm đến các quan hệ nhân thân như quyền tự do, quyền được bảo đảm an toàn về thân thể và tinh thần của con người, gây ra sự lo sợ và bất an cho nạn nhân.

• Mặt khách quan của tội phạm

  Mặt khách quan thể hiện qua hành vi dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực ngay tức khắc hoặc có thủ đoạn khác làm cho người bị hại lâm vào tình trạng không thể chống cự được, nhằm chiếm đoạt tài sản. Các hành vi này có thể bao gồm đánh đập, khống chế, uy hiếp bằng hung khí hoặc lời nói mang tính đe dọa nghiêm trọng. Ngoài ra, việc sử dụng các thủ đoạn như bỏ thuốc mê, thôi miên, hoặc lợi dụng tình trạng say xỉn, mất khả năng nhận thức của nạn nhân cũng được coi là thủ đoạn khác nếu mục đích cuối cùng là chiếm đoạt tài sản.

  Hành vi uy hiếp thường là điều kiện để nạn nhân phải giao tài sản. Tội cưỡng đoạt tài sản được coi là hoàn thành từ thời điểm người phạm tội thực hiện hành vi uy hiếp tinh thần hoặc dùng vũ lực (hoặc đe dọa dùng vũ lực) nhằm chiếm đoạt tài sản, không phụ thuộc vào việc tài sản đã thực sự bị chiếm đoạt hay chưa. Hậu quả của hành vi là người bị hại rơi vào tình thế buộc phải giao tài sản dưới áp lực của sự uy hiếp.

• Mặt chủ quan của tội phạm

  Mặt chủ quan của tội cưỡng đoạt tài sản luôn thể hiện dưới hình thức lỗi cố ý trực tiếp. Điều này có nghĩa là người phạm tội nhận thức rõ hành vi dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực hoặc thủ đoạn khác của mình là nguy hiểm cho xã hội và bị pháp luật cấm đoán. Họ mong muốn chiếm đoạt được tài sản của người khác thông qua các hành vi uy hiếp đó.

  Mục đích chiếm đoạt tài sản là dấu hiệu bắt buộc và là yếu tố định tội của tội cưỡng đoạt tài sản. Nếu không có mục đích chiếm đoạt, hành vi có thể cấu thành các tội phạm khác như tội cố ý gây thương tích hoặc làm hư hỏng tài sản.

• Chủ thể của tội phạm

  Chủ thể của tội cưỡng đoạt tài sản là người có năng lực trách nhiệm hình sự theo quy định của pháp luật. Cụ thể, đó là người từ đủ 16 tuổi trở lên có đầy đủ năng lực nhận thức và điều khiển hành vi. Đối với trường hợp phạm tội rất nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng, người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi cũng có thể là chủ thể của tội phạm này.

• Các mức hình phạt

  Theo Điều 170 Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi 2017, các mức hình phạt đối với tội cưỡng đoạt tài sản được quy định như sau:

  • Khung 1: Người nào dùng vũ lực, đe dọa dùng vũ lực ngay tức khắc hoặc có thủ đoạn khác làm cho người bị hại lâm vào tình trạng không thể chống cự được nhằm chiếm đoạt tài sản, thì bị phạt tù từ 01 năm đến 05 năm.
  • Khung 2: Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 03 năm đến 10 năm:
    • Có tổ chức;
    • Có tính chất chuyên nghiệp;
    • Phạm tội 02 lần trở lên;
    • Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 50.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng;
    • Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 11% đến 30%;
    • Sử dụng tài khoản, ví điện tử của người khác để chiếm đoạt tài sản;
    • Tái phạm nguy hiểm.
  • Khung 3: Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 07 năm đến 15 năm:
    • Chiếm đoạt tài sản trị giá từ 200.000.000 đồng đến dưới 500.000.000 đồng;
    • Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể từ 31% đến 60%;
    • Lợi dụng hoàn cảnh chiến tranh, tình trạng khẩn cấp.
  • Khung 4: Phạm tội thuộc một trong các trường hợp sau đây, thì bị phạt tù từ 12 năm đến 20 năm:
    • Chiếm đoạt tài sản trị giá 500.000.000 đồng trở lên;
    • Gây thương tích hoặc gây tổn hại cho sức khỏe của người khác mà tỷ lệ tổn thương cơ thể 61% trở lên hoặc làm chết người;
    • Lợi dụng thiên tai, dịch bệnh.
  • Hình phạt bổ sung: Người phạm tội còn có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

Ví dụ thực tiễn

Trong thực tiễn xét xử, các vụ án cưỡng đoạt tài sản diễn ra khá phổ biến với nhiều thủ đoạn tinh vi. Một ví dụ điển hình là vụ án “Hai kẻ cưỡng đoạt tài sản ở Bình Dương lãnh án” được Tòa án nhân dân tỉnh Bình Dương xét xử vào đầu năm 2024.

Theo VnExpress, hai đối tượng Nguyễn Hoàng Sang (22 tuổi) và Nguyễn Văn Thanh (24 tuổi) đã bị kết án lần lượt 7 năm và 9 năm tù về tội Cưỡng đoạt tài sản. Các đối tượng này đã lợi dụng việc một người đàn ông mua dâm người dưới 18 tuổi để đe dọa, quay video clip và yêu cầu nạn nhân chuyển 100 triệu đồng. Vụ việc cho thấy sự nguy hiểm của hành vi cưỡng đoạt tài sản khi lợi dụng điểm yếu của nạn nhân để thực hiện hành vi phạm tội, gây tổn thất lớn về tài chính và tinh thần cho người bị hại.

Khuyến nghị pháp lý

Để bảo vệ bản thân và tài sản khỏi nguy cơ bị cưỡng đoạt, mỗi cá nhân và tổ chức cần trang bị kiến thức pháp luật cơ bản và có các biện pháp phòng ngừa hiệu quả. Việc chủ động nhận diện rủi ro và biết cách ứng phó là vô cùng quan trọng.

• Đối với cá nhân

  Nếu không may trở thành nạn nhân của hành vi cưỡng đoạt tài sản, điều quan trọng nhất là phải giữ bình tĩnh và ưu tiên an toàn bản thân. Sau đó, cần nhanh chóng trình báo sự việc cho cơ quan công an gần nhất để được hỗ trợ và điều tra. Việc cung cấp đầy đủ thông tin, chứng cứ (tin nhắn, ghi âm, hình ảnh, thông tin giao dịch ngân hàng) sẽ giúp ích rất nhiều cho quá trình tố tụng. Theo các chuyên gia pháp lý từ Phan Law Vietnam, việc trình báo sớm không chỉ giúp bảo vệ quyền lợi của bản thân mà còn góp phần ngăn chặn các hành vi phạm tội tương tự trong xã hội.

• Đối với tổ chức, doanh nghiệp

  Các doanh nghiệp cần tăng cường các biện pháp an ninh, bảo mật thông tin và tài sản, đặc biệt là trong môi trường kinh doanh số. Việc thiết lập quy trình kiểm soát nội bộ chặt chẽ, đào tạo nhân viên về nhận diện và phòng chống tội phạm công nghệ cao, cũng như nâng cao hiểu biết về pháp luật là cần thiết. Hợp tác với các đơn vị tư vấn pháp luật uy tín để xây dựng chính sách phòng ngừa rủi ro cũng là một giải pháp hữu hiệu.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)