Dữ liệu mở là gì?
Dữ liệu mở là dữ liệu do cơ quan nhà nước có thẩm quyền công bố rộng rãi để cơ quan, tổ chức, cá nhân tự do sử dụng, tái sử dụng và chia sẻ nhằm thúc đẩy giao dịch điện tử, phát triển kinh tế số và xã hội số.
Cơ sở pháp lý
- Khoản 6 Điều 3 Luật Giao dịch điện tử số 20/2023/QH15.
- Điều 43 Luật Giao dịch điện tử 2023 quy định chi tiết về dữ liệu mở của cơ quan nhà nước.
- Nghị định số 47/2020/NĐ-CP về quản lý, kết nối và chia sẻ dữ liệu số của cơ quan nhà nước.
Phân tích chi tiết
- Tính khả dụng: Dữ liệu mở phải toàn vẹn, phản ánh đầy đủ thông tin do cơ quan nhà nước cung cấp, được cập nhật mới nhất và có khả năng truy cập, sử dụng dễ dàng trên mạng Internet.
- Định dạng và chi phí: Dữ liệu phải tuân thủ định dạng mở, máy móc có thể đọc được và hoàn toàn miễn phí cho người dùng.
- Quyền tự do sử dụng: Cơ quan, tổ chức, cá nhân được tự do truy cập, sao chép, chia sẻ, trao đổi và kết hợp dữ liệu mở với các dữ liệu khác, phục vụ cho cả mục đích thương mại và phi thương mại mà không cần khai báo định danh.
- Trách nhiệm khi sử dụng: Người sử dụng phải trích dẫn, ghi nhận thông tin nguồn dữ liệu đã sử dụng. Cơ quan nhà nước không chịu trách nhiệm đối với bất kỳ thiệt hại nào phát sinh do việc sử dụng dữ liệu mở gây ra.
Ví dụ thực tiễn
Cổng dữ liệu quốc gia (data.gov.vn) và Cổng dữ liệu mở TP.HCM là những minh chứng điển hình. Ví dụ, việc TP.HCM công bố dữ liệu mở về các tuyến xe buýt, vị trí trạm dừng, nhà chờ giúp các lập trình viên dễ dàng phát triển các ứng dụng di động hỗ trợ người dân tra cứu lộ trình di chuyển. (Xem thêm thông tin trên Báo Tuổi Trẻ).
Khuyến nghị pháp lý
Trong thời đại kinh tế số, dữ liệu mở tạo ra cơ hội kinh doanh vô giá. Tuy nhiên, ranh giới giữa việc khai thác dữ liệu mở và vi phạm bản quyền hay quyền đối với dữ liệu cá nhân đôi khi rất mỏng manh. Các chuyên gia pháp lý tại Phan Law Vietnam khuyến cáo doanh nghiệp trước khi phát triển các sản phẩm thương mại dựa trên dữ liệu công, cần thiết lập quy trình kiểm tra nguồn dữ liệu, rà soát tính hợp pháp và đảm bảo tuân thủ nghiêm ngặt quy định về trích dẫn để phòng tránh mọi rủi ro pháp lý ngoài ý muốn.