Thế chấp tài sản

Định nghĩa

Thế chấp tài sản là biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ, theo đó bên thế chấp dùng tài sản thuộc sở hữu mình để bảo đảm nghĩa vụ đối với bên nhận thế chấp mà không giao tài sản đó. Bên thế chấp vẫn được khai thác, sử dụng tài sản, trừ khi có thỏa thuận hoặc luật định khác.

Cơ sở pháp lý

• Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13 (Điều 317-329).
• Luật Đất đai số 45/2013/QH13 (quy định về thế chấp quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất).
• Nghị định số 21/2021/NĐ-CP của Chính phủ (hướng dẫn thi hành BLDS về bảo đảm thực hiện nghĩa vụ).

Phân tích chi tiết

• Đặc điểm: Bên thế chấp giữ tài sản, không chuyển giao; là biện pháp bảo đảm cho nghĩa vụ chính (ví dụ: khoản vay).
• Đối tượng: Bất động sản, động sản, tài sản hình thành trong tương lai, thuộc sở hữu hợp pháp của bên thế chấp.
• Quyền và nghĩa vụ: Bên thế chấp có quyền khai thác, được định đoạt tài sản nếu có sự đồng ý của bên nhận thế chấp; có nghĩa vụ bảo quản tài sản, thực hiện nghĩa vụ chính. Bên nhận thế chấp có quyền kiểm tra, xử lý tài sản khi bên thế chấp vi phạm; có nghĩa vụ trả lại giấy tờ khi nghĩa vụ chấm dứt.
• Hình thức & Đăng ký: Hợp đồng thế chấp phải bằng văn bản. Thế chấp quyền sử dụng đất, tài sản gắn liền với đất, tàu bay, tàu biển phải công chứng/chứng thực và đăng ký để có giá trị pháp lý và xác định thứ tự ưu tiên.

Ví dụ thực tiễn

Tháng 10/2023, Sacombank thông báo bán đấu giá nhiều bất động sản tại TP.HCM và các tỉnh để thu hồi nợ xấu. Các tài sản này được khách hàng thế chấp nhưng không trả nợ đúng hạn. Việc thu giữ và bán đấu giá được thực hiện theo quy định pháp luật.

Theo VnExpress, đây là biện pháp phổ biến các ngân hàng áp dụng khi nợ xấu gia tăng, đòi hỏi tuân thủ nghiêm ngặt quy trình pháp lý.

Khuyến nghị pháp lý

Để bảo vệ quyền lợi, các bên cần:

• Bên thế chấp: Hiểu rõ hợp đồng, đảm bảo pháp lý tài sản, chủ động giải quyết khi khó khăn.
• Bên nhận thế chấp: Thẩm định kỹ tài sản, đảm bảo hợp đồng và đăng ký đúng luật, tuân thủ quy trình xử lý tài sản.

Chuyên gia Phan Law Vietnam khuyến nghị tham vấn luật sư trước khi ký kết để rà soát rủi ro, đảm bảo hợp đồng rõ ràng, công bằng và đúng pháp luật, giảm thiểu tranh chấp.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)