Tài sản số
Tài sản số là tài sản theo quy định của pháp luật (cụ thể là Bộ luật Dân sự), được thể hiện dưới dạng dữ liệu số, được tạo lập, phát hành, lưu trữ, chuyển giao và xác thực bởi công nghệ số trên môi trường điện tử.
Cơ sở pháp lý
- Điều 46, Điều 47 Luật Công nghiệp công nghệ số (Có hiệu lực từ ngày 01/01/2026).
- Điều 105 Bộ luật Dân sự 2015.
Phân tích chi tiết
- Bản chất pháp lý: Lần đầu tiên, tài sản số được chính thức công nhận là một loại tài sản hợp pháp tại Việt Nam, qua đó thiết lập hành lang pháp lý vững chắc và xóa bỏ “vùng xám” kéo dài nhiều năm.
- Phân loại cơ bản: Theo quy định của Luật Công nghiệp công nghệ số, tài sản số được phân thành:
- Tài sản ảo trên môi trường điện tử: Dùng để trao đổi hoặc đầu tư (loại trừ chứng khoán, tiền pháp định dạng số và các tài sản tài chính khác).
- Tài sản mã hóa: Loại tài sản sử dụng công nghệ mã hóa (ví dụ: Blockchain) để xác thực quá trình tạo lập, lưu trữ và chuyển giao.
- Tài sản số khác: Nhằm bao quát các dạng tài sản số có thể phát sinh nhờ sự tiến bộ của công nghệ trong tương lai.
- Quyền và nghĩa vụ: Chủ sở hữu có quyền định đoạt, chuyển giao và sử dụng cho mục đích đầu tư. Tuy nhiên, pháp luật vẫn nghiêm cấm việc sử dụng tài sản số, tiền số làm phương tiện thanh toán thay thế cho tiền tệ hợp pháp (VNĐ).
Ví dụ thực tiễn
Thực tế tại Việt Nam, có rất nhiều cá nhân sở hữu các loại tài sản số như tiền mã hóa (Bitcoin, USDT) hay các bộ sưu tập NFT. Trước khi Luật Công nghiệp công nghệ số ra đời, việc giải quyết tranh chấp hoặc xử lý hành vi lừa đảo chiếm đoạt các tài sản này gặp nhiều vướng mắc do chưa được định danh rõ ràng. Việc chính thức luật hóa tài sản số tạo tiền đề để bảo vệ quyền lợi chính đáng của người sở hữu trong các giao dịch dân sự. (Xem thêm thông tin việc luật hóa tài sản số tại Thông tấn xã Việt Nam hoặc Cafef).
Khuyến nghị pháp lý
Các tổ chức, cá nhân đang tham gia đầu tư, phát triển hoặc vận hành hệ thống giao dịch liên quan đến tài sản mã hóa cần cập nhật ngay các quy định mới của Luật Công nghiệp công nghệ số (áp dụng từ 01/01/2026). Theo nhận định từ các chuyên gia của Phan Law Vietnam, việc chủ động thiết lập cơ chế quản lý rủi ro, tuân thủ pháp luật về phòng chống rửa tiền và an ninh mạng là bước đi bắt buộc để doanh nghiệp phát triển bền vững và tránh các chế tài phạt nặng trong kỷ nguyên số.