Mục lục

Thừa kế theo pháp luật

Định nghĩa

Thừa kế theo pháp luật là việc dịch chuyển tài sản của người đã chết cho những người thừa kế theo quy định pháp luật, áp dụng khi không có di chúc, di chúc không hợp pháp/hiệu lực, hoặc người thừa kế theo di chúc từ chối/không còn.

Cơ sở pháp lý

Bộ luật Dân sự số 91/2015/QH13 (từ Điều 649 đến Điều 659).

Phân tích chi tiết

Các trường hợp áp dụng

Thừa kế theo pháp luật áp dụng khi (Điều 650 BLDS 2015):

Không có di chúc.
Di chúc không hợp pháp/hiệu lực.
Người thừa kế theo di chúc chết trước/cùng thời điểm người lập di chúc, hoặc từ chối nhận di sản.
Phần di sản không được định đoạt trong di chúc.

Người thừa kế và thứ tự các hàng

Điều 651 BLDS 2015 quy định 3 hàng thừa kế:

Hàng 1: Vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi.
Hàng 2: Ông bà nội, ông bà ngoại, anh, chị, em ruột; cháu ruột (nếu người chết là ông bà).
Hàng 3: Cụ nội, cụ ngoại, bác, chú, cậu, cô, dì ruột; cháu ruột (nếu người chết là bác, chú, cậu, cô, dì); chắt ruột (nếu người chết là cụ).

Người cùng hàng hưởng bằng nhau. Hàng sau chỉ hưởng khi không còn ai ở hàng trước.

Thừa kế thế vị và người không được hưởng

Thừa kế thế vị (Điều 652): Cháu hưởng phần di sản của cha/mẹ (con của người để lại di sản) nếu cha/mẹ chết trước/cùng thời điểm. Tương tự với chắt.
Người không được hưởng (Điều 621): Người cố ý xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự người để lại di sản/người thừa kế khác; vi phạm nghĩa vụ nuôi dưỡng; lừa dối, cưỡng ép trong lập di chúc.

Ví dụ thực tiễn

Vụ việc ông N.V.T. (TP.HCM) trên Báo Pháp Luật TP.HCM: Ông T. mất không di chúc, có con nuôi. Anh chị em ruột ông T. (hàng 2) kiện đòi chia di sản. Tòa án xác định con nuôi thuộc hàng 1 (Điều 651 BLDS 2015), có quyền hưởng di sản ngang con đẻ. Con nuôi được hưởng toàn bộ di sản.

Khuyến nghị pháp lý

Phan Law Vietnam khuyến nghị để tránh tranh chấp:

Lập di chúc: Thể hiện ý chí phân chia tài sản.
Tìm hiểu luật: Nắm vững quy định thừa kế.
Tham vấn luật sư: Khi cần giải quyết vấn đề phức tạp.
Lưu trữ giấy tờ: Đảm bảo giấy tờ nhân thân và tài sản rõ ràng.

Câu hỏi thường gặp (FAQ)

Thừa kế theo pháp luật có ưu tiên hơn di chúc không?
Không, di chúc ưu tiên trước. Pháp luật áp dụng khi không có di chúc hoặc di chúc không hiệu lực.
Con riêng có được hưởng thừa kế theo pháp luật không?
Có, con riêng hưởng di sản của cha/mẹ đẻ. Có thể hưởng từ cha dượng/mẹ kế nếu được nuôi dưỡng.
Người sống chung không đăng ký kết hôn có được hưởng thừa kế không?
Không, họ không được công nhận vợ chồng hợp pháp, nên không hưởng thừa kế với tư cách vợ/chồng.
Thời hiệu yêu cầu chia di sản thừa kế là bao lâu?
30 năm (bất động sản), 10 năm (động sản) từ thời điểm mở thừa kế (Điều 623 BLDS 2015).
Nếu không có ai thừa kế, di sản sẽ đi đâu?
Thuộc về Nhà nước (Điều 655 BLDS 2015).