Mục lục

Điều kiện hưởng chế độ tử tuất

*Cập nhật: 2/4/2026*

Định nghĩa

Điều kiện hưởng chế độ tử tuất là các quy định pháp luật xác định những trường hợp người lao động hoặc người đang hưởng lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội (BHXH) hàng tháng qua đời, thì thân nhân của họ sẽ được nhận các khoản trợ cấp từ quỹ BHXH. Chế độ tử tuất bao gồm trợ cấp mai táng và trợ cấp tuất (tuất hàng tháng hoặc tuất một lần), nhằm hỗ trợ gia đình người đã khuất vượt qua khó khăn ban đầu và ổn định cuộc sống.

Cơ sở pháp lý

Các điều kiện hưởng chế độ tử tuất được quy định rõ ràng trong các văn bản pháp luật hiện hành, đảm bảo quyền lợi cho thân nhân người tham gia bảo hiểm xã hội. Cụ thể, các quy định chính bao gồm:

Điều 66, Điều 67 và Điều 68 của Luật Bảo hiểm xã hội số 58/2014/QH13, có hiệu lực từ ngày 01/01/2016.
Các văn bản hướng dẫn thi hành Luật Bảo hiểm xã hội liên quan đến hồ sơ, thủ tục giải quyết chế độ tử tuất.

Phân tích chi tiết

Chế độ tử tuất được chia thành hai loại chính là trợ cấp mai táng và trợ cấp tuất (hàng tháng hoặc một lần), mỗi loại có những điều kiện hưởng cụ thể. Việc nắm rõ các điều kiện này là rất quan trọng để thân nhân người đã khuất có thể thực hiện đúng thủ tục và nhận được quyền lợi chính đáng.

Điều kiện hưởng trợ cấp mai táng

Thân nhân của người tham gia bảo hiểm xã hội sẽ được hưởng trợ cấp mai táng khi người đó qua đời, nếu thuộc một trong các trường hợp sau đây theo Điều 66 Luật BHXH 2014:

Người lao động đang đóng bảo hiểm xã hội hoặc người lao động đang bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội mà đã có thời gian đóng từ đủ 12 tháng trở lên.
Người lao động chết do tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hoặc chết trong thời gian điều trị do tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.
Người đang hưởng lương hưu, trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hàng tháng đã nghỉ việc.
Người đang hưởng trợ cấp tuất hàng tháng đối với trường hợp người đang hưởng lương hưu, trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hàng tháng đã nghỉ việc mà chết.

Mức trợ cấp mai táng hiện nay bằng 10 lần mức lương cơ sở tại tháng mà người đó chết. Theo Nghị định 24/2023/NĐ-CP, mức lương cơ sở hiện hành là 1.800.000 đồng/tháng, do đó trợ cấp mai táng là 18.000.000 đồng.

Điều kiện hưởng trợ cấp tuất hàng tháng

Thân nhân của người đã khuất sẽ được hưởng trợ cấp tuất hàng tháng nếu người đã khuất thuộc một trong các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 67 Luật BHXH 2014 và thân nhân đáp ứng các điều kiện về độ tuổi, tình trạng sức khỏe hoặc tình trạng phụ thuộc:

Người lao động đã đóng bảo hiểm xã hội từ đủ 15 năm trở lên nhưng chưa hưởng bảo hiểm xã hội một lần.
Người đang hưởng lương hưu.
Người chết do tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.
Người đang hưởng trợ cấp tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp hàng tháng với mức suy giảm khả năng lao động từ 61% trở lên.

Đối với thân nhân, điều kiện hưởng trợ cấp tuất hàng tháng bao gồm:

Con chưa đủ 18 tuổi; con từ đủ 18 tuổi trở lên nếu bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên hoặc đang học tại cơ sở giáo dục nghề nghiệp, đại học (bao gồm cả con đẻ, con nuôi hợp pháp).
Vợ hoặc chồng đủ 55 tuổi trở lên đối với nữ, đủ 60 tuổi trở lên đối với nam; hoặc vợ/chồng dưới độ tuổi này nếu bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.
Cha đẻ, mẹ đẻ, cha vợ, mẹ vợ (hoặc cha chồng, mẹ chồng), người nuôi dưỡng hợp pháp của người chết nếu từ đủ 55 tuổi trở lên đối với nữ, đủ 60 tuổi trở lên đối với nam; hoặc dưới độ tuổi này nếu bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.
Các đối tượng trên phải không có thu nhập hoặc có thu nhập nhưng thấp hơn mức lương cơ sở.

Điều kiện hưởng trợ cấp tuất một lần

Trợ cấp tuất một lần được chi trả khi người đã khuất thuộc một trong các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 68 Luật BHXH 2014, và thân nhân không đủ điều kiện hưởng trợ cấp tuất hàng tháng hoặc có nguyện vọng hưởng một lần:

Người lao động chết mà không có thân nhân đủ điều kiện hưởng trợ cấp tuất hàng tháng.
Thân nhân thuộc diện hưởng trợ cấp tuất hàng tháng nhưng có nguyện vọng hưởng trợ cấp tuất một lần, trừ trường hợp con dưới 06 tuổi, vợ hoặc chồng bị suy giảm khả năng lao động từ 81% trở lên.
Người lao động chết mà thời gian đóng bảo hiểm xã hội chưa đủ 15 năm và không thuộc trường hợp chết do tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.

Mức trợ cấp tuất một lần được tính dựa trên thời gian đóng BHXH của người đã khuất, với công thức cụ thể được quy định tại Điều 68 Luật BHXH 2014.

Ví dụ thực tiễn

Vào tháng 10/2023, Bảo hiểm xã hội tỉnh Bình Dương đã kịp thời giải quyết chế độ tử tuất cho thân nhân của một người lao động không may qua đời. Cụ thể, ông N.V.T, sinh năm 1974, là công nhân tại một công ty trên địa bàn tỉnh, đã tham gia BHXH bắt buộc được 27 năm 10 tháng. Ông T. không may qua đời do tai nạn giao thông. Ngay sau khi nhận được thông báo và hồ sơ hợp lệ từ gia đình, cơ quan BHXH tỉnh Bình Dương đã nhanh chóng thẩm định và chi trả trợ cấp mai táng và trợ cấp tuất một lần cho vợ và con của ông T. do các thân nhân này không thuộc diện hưởng trợ cấp tuất hàng tháng theo quy định. Việc giải quyết kịp thời này đã giúp gia đình ông T. có thêm nguồn lực để trang trải chi phí mai táng và ổn định cuộc sống sau biến cố. Theo Báo Bình Dương, đây là một trong nhiều trường hợp được giải quyết chế độ tử tuất nhanh chóng, thể hiện tính nhân văn của chính sách BHXH.

Khuyến nghị pháp lý

Để đảm bảo quyền lợi khi giải quyết chế độ tử tuất, thân nhân người đã khuất cần lưu ý một số điểm quan trọng. Đầu tiên, việc chuẩn bị đầy đủ hồ sơ theo quy định của cơ quan bảo hiểm xã hội là yếu tố then chốt, bao gồm giấy chứng tử, giấy tờ tùy thân của thân nhân, giấy tờ chứng minh quan hệ với người đã khuất và các giấy tờ liên quan đến quá trình đóng BHXH của người chết. Thời hạn nộp hồ sơ cũng cần được tuân thủ nghiêm ngặt để tránh phát sinh rắc rối.

Trong trường hợp có bất kỳ vướng mắc nào về điều kiện hưởng, thủ tục hoặc cần xác định rõ quyền lợi của mình, việc tìm kiếm sự tư vấn từ các chuyên gia pháp lý là rất cần thiết. Các luật sư có kinh nghiệm về bảo hiểm xã hội, như các chuyên gia tại Phan Law Vietnam, có thể hỗ trợ kiểm tra hồ sơ, tư vấn về các điều kiện cụ thể và đại diện thân nhân làm việc với cơ quan BHXH, giúp quá trình giải quyết chế độ tử tuất diễn ra nhanh chóng và chính xác, đảm bảo quyền lợi tối đa cho gia đình người đã khuất.

FAQ về Điều kiện hưởng chế độ tử tuất

Dưới đây là một số câu hỏi thường gặp về điều kiện hưởng chế độ tử tuất:

1. Ai là người được hưởng chế độ tử tuất?

Người được hưởng chế độ tử tuất là thân nhân của người lao động đã qua đời, bao gồm vợ/chồng, con (con đẻ, con nuôi), cha/mẹ (cha đẻ, mẹ đẻ, cha vợ/mẹ vợ, cha chồng/mẹ chồng), và người nuôi dưỡng hợp pháp, đáp ứng các điều kiện cụ thể về độ tuổi, tình trạng sức khỏe hoặc tình trạng phụ thuộc theo Luật Bảo hiểm xã hội.

2. Thời gian đóng BHXH tối thiểu để thân nhân được hưởng trợ cấp tuất là bao lâu?

Để thân nhân được hưởng trợ cấp tuất hàng tháng, người lao động đã khuất cần có thời gian đóng BHXH từ đủ 15 năm trở lên. Đối với trợ cấp mai táng, người lao động chỉ cần có thời gian đóng BHXH từ đủ 12 tháng trở lên hoặc chết do tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp.

3. Nếu người lao động chết do tai nạn lao động thì thân nhân có được hưởng chế độ tử tuất không?

Có. Nếu người lao động chết do tai nạn lao động, bệnh nghề nghiệp, thân nhân của họ sẽ được hưởng trợ cấp mai táng mà không cần xét đến thời gian đóng BHXH. Đồng thời, thân nhân cũng có thể được hưởng trợ cấp tuất hàng tháng hoặc một lần nếu đáp ứng các điều kiện khác theo quy định của pháp luật.

4. Có thể hưởng cả trợ cấp mai táng và trợ cấp tuất một lần không?

Có. Thân nhân của người đã khuất có thể đồng thời hưởng cả trợ cấp mai táng và trợ cấp tuất một lần (hoặc tuất hàng tháng), miễn là người đã khuất và thân nhân đáp ứng đầy đủ các điều kiện riêng biệt cho từng loại trợ cấp theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội.

5. Hồ sơ hưởng chế độ tử tuất cần những giấy tờ gì?

Hồ sơ hưởng chế độ tử tuất thường bao gồm: Sổ BHXH của người chết, giấy chứng tử hoặc giấy báo tử, tờ khai của thân nhân, biên bản giám định mức suy giảm khả năng lao động (nếu có), giấy tờ chứng minh quan hệ thân nhân, và các giấy tờ khác tùy thuộc vào từng trường hợp cụ thể. Nên liên hệ cơ quan BHXH địa phương hoặc chuyên gia pháp lý để có danh sách hồ sơ chính xác nhất.