Mục lục

Pháp luật về quảng cáo sai sự thật

*Cập nhật: 2/4/2026*

Pháp luật về quảng cáo sai sự thật quy định rõ ràng các hành vi bị cấm và chế tài xử phạt đối với việc cung cấp thông tin không đúng sự thật về sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ. Mục tiêu chính là bảo vệ quyền lợi hợp pháp của người tiêu dùng và duy trì môi trường cạnh tranh lành mạnh trên thị trường.

Định nghĩa

Quảng cáo sai sự thật là hành vi quảng cáo không đúng hoặc gây nhầm lẫn về khả năng kinh doanh, chất lượng, giá cả, công dụng, kiểu dáng, bao bì, nhãn hiệu, xuất xứ, chủng loại, phương thức phục vụ, thời hạn bảo hành của sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đã đăng ký hoặc đã được công bố theo quy định của pháp luật. Hành vi này trực tiếp vi phạm nguyên tắc trung thực và chính xác trong hoạt động quảng cáo, ảnh hưởng đến quyết định mua sắm của người tiêu dùng.

Cơ sở pháp lý

Các quy định pháp luật về quảng cáo sai sự thật được quy định chủ yếu trong các văn bản sau:

Luật Quảng cáo số 16/2012/QH13 ngày 21 tháng 6 năm 2012, đặc biệt là Điều 8 về các hành vi bị cấm trong hoạt động quảng cáo.
quyền lợi người tiêu dùng">Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng số 19/2023/QH15 ngày 20 tháng 6 năm 2023, có hiệu lực từ ngày 01 tháng 7 năm 2024, quy định về quyền được cung cấp thông tin chính xác và các hành vi bị cấm đối với tổ chức, cá nhân kinh doanh.
Nghị định số 38/2021/NĐ-CP ngày 29 tháng 3 năm 2021 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực văn hóa, thể thao, du lịch và quảng cáo, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 128/2022/NĐ-CP ngày 30 tháng 12 năm 2022.
Bộ luật Hình sự số 100/2015/QH13, sửa đổi, bổ sung năm 2017, tại Điều 197 quy định về Tội quảng cáo gian dối.

Phân tích chi tiết

Quảng cáo sai sự thật bao gồm nhiều hình thức và có thể gây ra những hậu quả pháp lý nghiêm trọng cho các chủ thể liên quan. Việc phân tích chi tiết giúp nhận diện rõ hơn các yếu tố cấu thành hành vi vi phạm và trách nhiệm pháp lý tương ứng.

Các hành vi quảng cáo sai sự thật phổ biến

Quảng cáo không đúng hoặc gây nhầm lẫn về chất lượng, công dụng sản phẩm: Đây là hành vi phổ biến nhất, thường gặp ở các sản phẩm thực phẩm chức năng, mỹ phẩm, hoặc dịch vụ y tế. Ví dụ, quảng cáo sản phẩm có khả năng chữa bệnh trong khi chỉ là thực phẩm hỗ trợ.
Quảng cáo sai về giá cả, khuyến mại: Doanh nghiệp đưa ra thông tin giảm giá không có thật, hoặc các chương trình khuyến mại với điều kiện không rõ ràng, gây hiểu lầm cho người tiêu dùng về lợi ích thực tế.
Quảng cáo sai về xuất xứ, nguồn gốc hàng hóa: Giới thiệu sản phẩm là hàng nhập khẩu cao cấp nhưng thực chất là hàng sản xuất trong nước hoặc hàng kém chất lượng.
Quảng cáo không đúng về khả năng kinh doanh, dịch vụ: Các cơ sở đào tạo, dịch vụ du lịch quảng cáo về chất lượng giảng dạy, cơ sở vật chất hoặc trải nghiệm không đúng với thực tế.
Sử dụng hình ảnh, chứng nhận giả mạo: Doanh nghiệp sử dụng các chứng nhận, giải thưởng không có thật hoặc đã hết hiệu lực để tăng uy tín cho sản phẩm, dịch vụ của mình.

Trách nhiệm pháp lý đối với quảng cáo sai sự thật

Tùy thuộc vào mức độ và hậu quả của hành vi, các chủ thể vi phạm có thể phải chịu các hình thức trách nhiệm pháp lý khác nhau:

Xử phạt vi phạm hành chính:
- Theo Nghị định 38/2021/NĐ-CP (sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 128/2022/NĐ-CP), các hành vi quảng cáo sai sự thật có thể bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, tùy thuộc vào nội dung và mức độ vi phạm.
- Ngoài phạt tiền, còn có thể áp dụng các hình thức xử phạt bổ sung như đình chỉ hoạt động quảng cáo, buộc tháo gỡ, tháo dỡ hoặc xóa quảng cáo, buộc cải chính thông tin.
Trách nhiệm dân sự:
- Người tiêu dùng bị thiệt hại do quảng cáo sai sự thật có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại theo quy định của Bộ luật Dân sự và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
- Các thiệt hại có thể bao gồm thiệt hại về tài sản, sức khỏe, danh dự, uy tín.
Trách nhiệm hình sự:
- Theo Điều 197 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017), người nào quảng cáo gian dối về hàng hóa, dịch vụ, gây thiệt hại nghiêm trọng hoặc đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi này hoặc đã bị kết án về tội này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.
- Pháp nhân thương mại">Pháp nhân thương mại cũng có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự với mức phạt tiền cao hơn.

Ví dụ thực tiễn

Trong thực tiễn, nhiều doanh nghiệp đã bị xử phạt vì hành vi quảng cáo sai sự thật, gây ảnh hưởng đến người tiêu dùng và uy tín thị trường. Một ví dụ điển hình là vụ việc của Công ty TNHH Dược phẩm Ích Nhân.

Theo Thanh Niên, vào tháng 10/2023, Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với Công ty TNHH Dược phẩm Ích Nhân. Công ty này bị phạt 45 triệu đồng vì quảng cáo sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe “Bổ hoàn dương plus” có nội dung không phù hợp với một trong các tài liệu theo quy định, cụ thể là quảng cáo gây hiểu nhầm có tác dụng như thuốc chữa bệnh. Ngoài ra, công ty còn bị buộc tháo gỡ nội dung quảng cáo vi phạm và cải chính thông tin.

Khuyến nghị pháp lý

Để tránh các rủi ro pháp lý và xây dựng uy tín bền vững, các doanh nghiệp cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định về quảng cáo. Theo nhận định của các chuyên gia pháp lý tại Phan Law Vietnam, việc kiểm tra kỹ lưỡng nội dung quảng cáo trước khi phát hành là vô cùng quan trọng.

Đối với doanh nghiệp:
- Luôn đảm bảo nội dung quảng cáo phải trung thực, chính xác, không gây nhầm lẫn về sản phẩm, dịch vụ.
- Kiểm tra và cập nhật các giấy phép, chứng nhận liên quan đến sản phẩm, dịch vụ để đảm bảo tính hợp pháp của thông tin quảng cáo.
- Tránh sử dụng các từ ngữ tuyệt đối, phóng đại hoặc so sánh không có căn cứ khoa học, pháp lý.
- Tham vấn ý kiến pháp lý từ các đơn vị chuyên nghiệp như Phan Law Vietnam để rà soát và đánh giá tính tuân thủ pháp luật của các chiến dịch quảng cáo.
Đối với người tiêu dùng:
- Cần tỉnh táo và kiểm tra thông tin kỹ lưỡng từ nhiều nguồn trước khi quyết định mua hàng hoặc sử dụng dịch vụ.
- Khi phát hiện quảng cáo có dấu hiệu sai sự thật, nên thu thập bằng chứng và tố cáo đến các cơ quan chức năng như Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng, hoặc Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

FAQ về Pháp luật về quảng cáo sai sự thật

Dưới đây là một số câu hỏi thường gặp về pháp luật liên quan đến quảng cáo sai sự thật:

Quảng cáo sai sự thật có bị phạt tù không?
Có. Theo Điều 197 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017), hành vi quảng cáo gian dối gây thiệt hại nghiêm trọng hoặc tái phạm có thể bị phạt tù từ 06 tháng đến 03 năm.
Làm thế nào để nhận biết một quảng cáo sai sự thật?
Quảng cáo sai sự thật thường có các dấu hiệu như cam kết hiệu quả tuyệt đối, sử dụng từ ngữ phóng đại, không có bằng chứng khoa học, hoặc thông tin về giá cả, khuyến mại không rõ ràng, mập mờ.
Người tiêu dùng cần làm gì khi gặp quảng cáo sai sự thật?
Người tiêu dùng nên thu thập bằng chứng (ảnh chụp, video, ghi âm, đường link quảng cáo) và gửi đơn tố cáo đến các cơ quan quản lý nhà nước như Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Cục Cạnh tranh và Bảo vệ người tiêu dùng, hoặc Hội Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng để được hỗ trợ giải quyết.
Doanh nghiệp có thể bị xử phạt hành chính bao nhiêu tiền khi quảng cáo sai sự thật?
Mức phạt hành chính đối với hành vi quảng cáo sai sự thật có thể lên đến 100.000.000 đồng đối với cá nhân và 200.000.000 đồng đối với tổ chức, tùy thuộc vào nội dung và mức độ vi phạm theo Nghị định 38/2021/NĐ-CP.