Mục lục

Hợp đồng lao động không xác định thời hạn

Định nghĩa

Hợp đồng lao động không xác định thời hạn là hợp đồng mà trong đó hai bên không xác định thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng, hay nói cách khác, không xác định thời hạn. Đây là loại hợp đồng mang lại sự ổn định cao nhất cho người lao động, thể hiện cam kết gắn bó lâu dài giữa người lao động và người sử dụng lao động.

Cơ sở pháp lý

Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14, có hiệu lực từ ngày 01/01/2021 (sau đây gọi tắt là Bộ luật Lao động 2019).
Nghị định số 145/2020/NĐ-CP ngày 14/12/2020 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật Lao động về điều kiện lao động và quan hệ lao động.

Phân tích chi tiết

Hợp đồng lao động không xác định thời hạn có những đặc điểm và quy định riêng biệt so với các loại hợp đồng khác:

Đặc điểm cơ bản: Không có thời điểm chấm dứt cụ thể. Quan hệ lao động sẽ tiếp tục cho đến khi một trong hai bên có nhu cầu chấm dứt theo quy định của pháp luật hoặc các trường hợp chấm dứt khác được pháp luật cho phép.
Các trường hợp giao kết:
- Giao kết lần đầu: Khi người lao động và người sử dụng lao động có nhu cầu gắn bó lâu dài ngay từ đầu.
- Chuyển đổi từ hợp đồng xác định thời hạn: Theo Điều 20 Bộ luật Lao động 2019, sau khi hết hạn hợp đồng lao động xác định thời hạn mà người lao động vẫn tiếp tục làm việc thì phải ký kết hợp đồng lao động mới trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày hợp đồng lao động hết hạn. Nếu không ký kết hợp đồng mới, hợp đồng đã giao kết trở thành hợp đồng lao động không xác định thời hạn. Trường hợp hai bên ký kết hợp đồng lao động mới là hợp đồng xác định thời hạn thì chỉ được ký thêm 01 lần. Sau đó, nếu người lao động vẫn tiếp tục làm việc thì phải ký kết hợp đồng lao động không xác định thời hạn.
Quyền và nghĩa vụ của các bên:
- Đối với người lao động: Có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động nhưng phải báo trước cho người sử dụng lao động theo thời hạn quy định tại Điều 35 Bộ luật Lao động 2019 (thông thường là 45 ngày đối với hợp đồng không xác định thời hạn, trừ các trường hợp đặc biệt). Người lao động được hưởng các chế độ về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và các quyền lợi khác theo quy định của pháp luật và thỏa thuận trong hợp đồng.
- Đối với người sử dụng lao động: Có quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động khi có căn cứ theo Điều 36 Bộ luật Lao động 2019 và phải báo trước cho người lao động theo thời hạn quy định (thông thường là 45 ngày). Người sử dụng lao động có nghĩa vụ đóng các loại bảo hiểm cho người lao động, trả lương, đảm bảo điều kiện làm việc và các chế độ khác theo quy định.
Chấm dứt hợp đồng lao động không xác định thời hạn: Các trường hợp chấm dứt được quy định tại Điều 34 Bộ luật Lao động 2019, bao gồm: hết hạn hợp đồng (đối với hợp đồng xác định thời hạn), hoàn thành công việc, thỏa thuận chấm dứt, người lao động bị kết án tù, tử hình, chết, người sử dụng lao động là cá nhân chết, giải thể, phá sản, người lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng hợp pháp, người sử dụng lao động đơn phương chấm dứt hợp đồng hợp pháp, v.v.

Theo nhận định của các chuyên gia pháp lý từ Phan Law Vietnam, việc nắm vững các quy định về hợp đồng lao động không xác định thời hạn là yếu tố then chốt giúp cả người lao động và người sử dụng lao động bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, đồng thời xây dựng mối quan hệ lao động bền vững và tuân thủ pháp luật.

Ví dụ thực tiễn

Một ví dụ điển hình về tranh chấp liên quan đến hợp đồng lao động không xác định thời hạn là vụ việc một công ty sa thải nhân viên không đúng quy định pháp luật. Theo VnExpress, Tòa án nhân dân quận 1, TP HCM đã tuyên buộc một công ty phải bồi thường cho nguyên đơn (người lao động) hơn 100 triệu đồng vì đã đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động không xác định thời hạn trái pháp luật. Cụ thể, công ty đã không chứng minh được lỗi của người lao động và không tuân thủ đúng quy trình, thủ tục chấm dứt hợp đồng theo Bộ luật Lao động, dẫn đến việc phán quyết có lợi cho người lao động.

Khuyến nghị pháp lý

Đối với người lao động:
- Đọc kỹ và hiểu rõ các điều khoản trong hợp đồng lao động trước khi ký kết.
- Nắm vững quyền đơn phương chấm dứt hợp đồng và thời gian báo trước theo quy định của pháp luật để tránh vi phạm nghĩa vụ.
- Lưu giữ các tài liệu liên quan đến quá trình làm việc và hợp đồng để làm căn cứ giải quyết tranh chấp (nếu có).
Đối với người sử dụng lao động:
- Đảm bảo tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của Bộ luật Lao động 2019 khi giao kết, thực hiện và chấm dứt hợp đồng lao động không xác định thời hạn.
- Khi có ý định đơn phương chấm dứt hợp đồng, cần đảm bảo có căn cứ pháp lý vững chắc và thực hiện đúng trình tự, thủ tục báo trước, tránh phát sinh tranh chấp và bồi thường thiệt hại.
- Thường xuyên cập nhật các quy định pháp luật về lao động để đảm bảo việc quản lý nhân sự luôn phù hợp và đúng luật.