Quy định về hợp đồng lao động

Định nghĩa

Hợp đồng lao động là sự thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động về việc làm có trả công, tiền lương, điều kiện lao động, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên trong quan hệ lao động. Hợp đồng lao động là cơ sở pháp lý quan trọng, xác lập mối quan hệ giữa người lao động và người sử dụng lao động, đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của cả hai bên.

Cơ sở pháp lý

Các quy định pháp luật về hợp đồng lao động được quy định chủ yếu trong các văn bản sau:

• Bộ luật Lao động số 45/2019/QH14 ngày 20 tháng 11 năm 2019 (có hiệu lực từ ngày 01 tháng 01 năm 2021).
• Nghị định số 145/2020/NĐ-CP ngày 14 tháng 12 năm 2020 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Bộ luật Lao động về điều kiện lao động và quan hệ lao động.
• Các văn bản pháp luật khác có liên quan.

Phân tích chi tiết

Nguyên tắc giao kết hợp đồng lao động

Theo Điều 15 Bộ luật Lao động 2019, việc giao kết hợp đồng lao động phải tuân thủ các nguyên tắc sau:

• Tự nguyện, bình đẳng, thiện chí, hợp tác, trung thực.
• Tự do giao kết hợp đồng lao động nhưng không được trái pháp luật, tập thể lao động và đạo đức xã hội.

Các loại hợp đồng lao động

Điều 20 Bộ luật Lao động 2019 quy định hợp đồng lao động phải được giao kết theo một trong các loại sau:

• Hợp đồng lao động không xác định thời hạn: Là hợp đồng mà trong đó hai bên không xác định thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng.
• Hợp đồng lao động xác định thời hạn: Là hợp đồng mà trong đó hai bên xác định thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng trong thời gian không quá 36 tháng kể từ thời điểm có hiệu lực của hợp đồng.

Lưu ý: Không được giao kết hợp đồng lao động xác định thời hạn liên tiếp quá 02 lần. Nếu hết thời hạn hợp đồng lao động xác định thời hạn mà người lao động vẫn tiếp tục làm việc thì phải giao kết hợp đồng lao động mới trong thời hạn 30 ngày kể từ ngày hợp đồng lao động hết hạn. Nếu không giao kết hợp đồng lao động mới, hợp đồng đã giao kết trở thành hợp đồng lao động không xác định thời hạn. Trường hợp giao kết hợp đồng lao động mới là hợp đồng lao động xác định thời hạn thì chỉ được giao kết thêm 01 lần, sau đó nếu người lao động vẫn tiếp tục làm việc thì phải giao kết hợp đồng lao động không xác định thời hạn.

Nội dung chủ yếu của hợp đồng lao động

Theo Điều 21 Bộ luật Lao động 2019, hợp đồng lao động phải có những nội dung chủ yếu sau:

• Tên, địa chỉ của người sử dụng lao động và họ, tên, chức danh của người giao kết hợp đồng lao động bên phía người sử dụng lao động.
• Họ, tên, ngày tháng năm sinh, giới tính, nơi cư trú, số thẻ Căn cước công dân hoặc Chứng minh nhân dân hoặc hộ chiếu của người giao kết hợp đồng lao động bên phía người lao động.
• Công việc và địa điểm làm việc.
• Thời hạn của hợp đồng lao động.
• Mức lương theo công việc hoặc chức danh, hình thức trả lương, thời hạn trả lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác.
• Chế độ nâng bậc, nâng lương.
• Thời giờ làm việc, thời giờ nghỉ ngơi.
• Trang bị bảo hộ lao động cho người lao động.
• Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế và bảo hiểm thất nghiệp.
• Đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề.

Hình thức hợp đồng lao động

Điều 18 Bộ luật Lao động 2019 quy định hợp đồng lao động phải được giao kết bằng văn bản và được làm thành 02 bản, người lao động giữ 01 bản, người sử dụng lao động giữ 01 bản, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều này.

Đối với hợp đồng lao động có thời hạn dưới 01 tháng, các bên có thể giao kết bằng lời nói, trừ các trường hợp sau:

• Hợp đồng lao động đối với công việc có tính chất thời vụ, công việc nhất định có thời hạn dưới 12 tháng (trước đây là một loại hợp đồng riêng, nay được xếp vào hợp đồng xác định thời hạn).
• Hợp đồng lao động với người chưa đủ 15 tuổi.
• Hợp đồng lao động với lao động là người giúp việc gia đình.

Hiệu lực của hợp đồng lao động

Hợp đồng lao động có hiệu lực kể từ ngày các bên giao kết, trừ trường hợp có thỏa thuận khác hoặc pháp luật có quy định khác (Điều 23 Bộ luật Lao động 2019).

Ví dụ thực tiễn

Các tranh chấp về hợp đồng lao động thường xoay quanh việc xác định loại hợp đồng, nội dung hợp đồng, hoặc việc chấm dứt hợp đồng. Ví dụ, một vụ việc được VnExpress đưa tin vào năm 2019 về việc một công ty bị kiện vì chấm dứt hợp đồng lao động">đơn phương chấm dứt hợp đồng lao động với một nhân viên. Trong vụ việc này, người lao động cho rằng công ty đã vi phạm các điều khoản trong hợp đồng và quy định của pháp luật về chấm dứt hợp đồng, yêu cầu bồi thường. Tòa án đã xem xét các điều khoản trong hợp đồng lao động đã ký kết, các quy định của Bộ luật Lao động hiện hành để đưa ra phán quyết cuối cùng, làm rõ quyền và nghĩa vụ của các bên khi chấm dứt hợp đồng lao động.

Khuyến nghị pháp lý

Để đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp, cả người lao động và người sử dụng lao động cần nắm vững các quy định về hợp đồng lao động. Đối với người lao động, việc đọc kỹ, hiểu rõ từng điều khoản trước khi ký kết, và giữ một bản sao hợp đồng là vô cùng quan trọng. Đối với người sử dụng lao động, việc soạn thảo hợp đồng rõ ràng, minh bạch, tuân thủ đúng các quy định của pháp luật hiện hành, đặc biệt là Bộ luật Lao động 2019 và các văn bản hướng dẫn, sẽ giúp tránh được các tranh chấp không đáng có.

Theo nhận định của các chuyên gia pháp lý tại Phan Law Vietnam, việc hiểu rõ và tuân thủ các quy định về hợp đồng lao động là yếu tố then chốt để xây dựng mối quan hệ lao động bền vững, công bằng và tránh các rủi ro pháp lý phát sinh. Việc thường xuyên cập nhật các quy định mới và tham vấn ý kiến chuyên gia khi cần thiết sẽ giúp các bên chủ động hơn trong việc quản lý và thực thi hợp đồng lao động.

Câu hỏi thường gặp về hợp đồng lao động (FAQ)